مقالات :: اعتیاد معضل اجتماعی

اعتیاد معضل اجتماعی

محمد رضا گزمه- محسن آريايی-علی وطنی
اداره کل زندانهای استان گلستان

امتیازدهی به این مقاله:

خلاصه مقاله

باسمه تعالي ((اعتياد معضلي اجتماعي است)) اعتياد: اعتياد عبارت از تعلق يا تمايل غير طبيعی و مداومی است که برخی از افراد نسبت به بعضی از مواد مخدر پيدا می کنند منظور از اعتياد استفاده غير طبی و مکرر داروست که به ضرر خود مصرف کننده با ديگران می باشد. اعتياد چهار خصوصيت عمده دارد: 1-گرايش به ازدياد مصرف ماده اعتياد آور: اين خصوصيت را اصطلاحاً تحمل دارويی می گويند. در اين حالت فرد معتاد حالتی سازگار نسبت به داروی مخدر پيدا می کند و برای ايجاد عکس العمل مشابه بايد بر مقدار دارو بيفزايد. 2-وابستگی بدنی و روانی به اثرات ماده اعتياد آور: وابستگی حبس يک حالت فيزيولوژيک است که با استعمال مکرر ماده ی اعتياد آور به وجود می آيد و باعث ادامه ی استعمال آن ماده می شود و قطع آن موجب سندروم محروميت می گردد. در قطع آن علائم محروميت معمولاً بعد از 2 تا 12 ساعت ظاهر می گردد و شامل آبريزش از چشم و بينی و خميازه و عرق کردن می شود آنگاه خوابی عارض فرد معتاد می شود و پس از بيداری به شدت بی قرار و مضطرب است. ساير علائم محروميت ها پس از 24 تا 48 ساعت ظاهر می شود و عبارتند از: گشادی مردمک چشم ها، مسخ شدن موهای بدن، تهوع، بی اشتهايی، اسهال، دل درد و بی خوابی، وابستگی روانی، يک الگوی رفتاری خاص در استفاده ی جبری از مواد اعتياد آور است که با تابعيت شديد بر مصرف همان داده و فراهم کردن آن و ميل شديد به بازگشت آن پس از قطع ماده، مشخص می گردد. وقتی وابستگی روانی حاصل شد ديگر آن حالت نشدنی و لذت بخش، برای فرد معتاد مطرح نيست و مصرف ماده ی مخدر به صورت يک رفتار اجباری در می آيد. 3-تمايل و اعتياد تشديد به ماده ی اعتياد آور: تاجايی که به هر وسيله ی ممکن آن ماده ی اعتياد آور را به دست می آورد. احتياج به پول برای تأمين مواد مخدر، فرد معتاد را به ارتکاب اعمال بزهکارانه وا می دارد. مطالعه ی پزشکی جان هاپکينز در سال 1971 نشان داد که دوازده هزار معتاد شهر بالتيمور ساليانه سيصد ميليون دلار اجناس مختلف را از مغازه ها دزديده اند و پس از فروش آنها به ثلث قيمت صرف استعمال مواد مخدر کرده اند. 4-ضررو زيان به مصرف کننده و جامعه: مواد مخدر هم ضرر مادی و رفتاری برای شخص و هم آسيب اقتصادی و اجتماعی برای جامعه دارد. در سال 1356 آمار تقريبی معتادان را در ايران حداقل سيصد هزار نفر بر آورد کرده اند که حدود يک درصد افراد جامعه بودند در آن روز مسأله ی شماره ی يک بهداشت روانی در ايران به شمار می رفت زيرا اگر هر خانواده متشکل از پنج نفر باشد حداقل بهداشت روانی يک و نيم ميليون نفر در خطر بوده است. گزارش سمينار مبارزه با مواد مخدر در مرداد 1363 حاکی است که تعداد معتادان در ايران حدود يک و نيم ميليون نفر است. اگر هر معتاد روزانه صد تومان مواد مخدر مصرف کند ما روزانه معادل صد ميليون تومان از اين بابت ضرر مادی به جامعه وارد می شود. از نظر بهداشت روانی و سلامت جامعه حدود پنج ميليون نفر در خطر هستند. مراحل اعتياد: معمولاً فرد معتاد مراحلی را می گذراند تا به دام اعتياد بيفتد: 1-آشنايی و شروع: در اين مرحله فرد با دوست يا آشنای معتادی برخورد می کند و با تشويق وی با ماده ی مواد مخدر آشنا می شود. 2-دو دلی و ترديد: در اين مرحله فرد با خود در جنگ و ستيز است حالت نأشه و رفتن در عالم خيال و فرار از واقعيت باعث رو آوردن به مداد مخدر می شود. ولی از طرفی نمی خواهد در دامن آن بيفتد. 3-اعتياد بالأخره مصرف ماده ی اعتياد آور، فرد را به دام اعتياد می کشاند. دختر جوانی شرح اعتياد خود را چنين بازگو می کند: ابتدا رفيقانم هروئين می کشيدند برای من جالب بود کنجکاو شدم و هوس کردم که امتحان کنم(مرحله ی آشنايی) دفعه ای بود که کشيدم نأشه شدم همه چيز برايم ساده شد و به دنيای درون خود رفتم و تمام خيالاتم جامه ی عمل پوشيد. هيچ وقت خطر اعتياد را حس نمی کردم نمی خواستم برای به دست آوردن هروئين به هر پستی ای تن بدهم دلم برای پدر و مادرم می سوخت(مرحله ترديد) هفته ای يکی دو بار کشيدم خواستم کنار گذارم ديگر دير شده بود و معتاد شدم(مرحله اعتياد). انواع مواد اعتياد آور: مواد اعتياد آور را به سه دسته ی بزرگ تقسيم کرده اند: 1-ترکيبات ترياک: که شامل ترياک، هروئين، مرفين، سوخته و شيره می شود. 2-مواد توهم زا: يعنی کوکائين، LSD ، حشيش و ماری جوآنا. 3-خواب آورها و مواد ضد اظطراب: که شامل باربيتورات ها و الکل می شود. علل و انگيزه های اعتياد: طبق تحقيقات انجام گرفته مهمترين علل و انگيزه های اعتياد به شرح ذيل می باشد: 1-ضعيف بودن رابطه ی پدر و مادر 88 % 2-فقدان پدر در زندگی 48% 3-رابطه ی سرد بين پدر و پسر 52% 4-الگوی نامناسب از نظر اخلاقی 23% 5-عصبيت پدر و نداشتن خود کنترلی 26% 6-شغل نامناسب پدر 43% 7-بد بين بودن پدر 47% 8-عدم رابطه ی صحيح بين پدر و مادر 97% 9-رفتار سلطه جويانه ی مادر 73% 10-رفتار سرد و نامهربان بودن مادر 37% 11-پرخشگری مادر 37% 12-ضعيف بودن رابطه ی پسر با مادر 40% 13-بد بينی مادر 31% 14-نداشتن طرح مشخص تربيتی برای کودک و نا هماهنگی در شيوه های تربيتی 23% 15-ابهام و عدم پيگيری روشهای اولياء برای رفتار کودک 63% 16-بی اعتمادی مادر به اعضای خانواده 38% 17-سرکوب شدن خواسته های کودک و يا ارضای بيش از اندازه ی آن 38 % يافته ها نشان می دهد که هم فرزند سروری(محبت افراطی) و هم رفتارهای خشونت آميز و نامناسب(کودک آزاری) هر دو به نوعی احساس نا امنی و اضطراب در فرزند ايجاد می کند در مجموع شخصيت او را وابسته می کند. ويژگيهای اخلاقی و رفتاری معتاد: معتاد انزواجو، بهانه گير، کج خلق، ناپايدار، پر توقع و خلاصه خود شيفته وخود پرست و دارای اخلاقی کودکانه است. تک رويی و خود کم بينی معتاد حاکی از آن است که رشد عاطفی او متوقف مانده به آستانه ی نوع خواهی و نوع پروری ننهاده است. رشد شخصيت معتاد در نخستين مرحله ی رشد روان جنسی: (( مرحله دهانی))تثبيت شده و از آن مرحله فراتر رفته است و فقط از طريق دهان در پی لذت جويی های آنی و زود گذر و خانمان برانداز است چه بسا در مشاوره های فرد و مطالعات موردی به تجربه ثابت شده است فرد معتاد بعد از استعمال مواد مخدر به مهم بودن و با عاطفه و با شخصيت بودن تظاهر می کند. خوش صحبت و چه بسا زبان و مهربان بنظر می رسد اما زمانی که به مواد دسترسی ندارد همچون جانور درنده به جان اطرافيان و اعضای خانواده خود می افتد و آن وقت است که عملاً از کليت انسانی و عاطفی خارج شده است بهداشت روانی خانواده را به خطر می اندازد و سرانجام به متارکه، خود سوزی و خودکشی طرفين منجر می شود. ترک اعتياد روان شناسان در مورد نحوه ی درمان های روان شناختی می گويند. با افرادی که انگيزه ی ترک دارند(خود مصرف ها) عمل می شود. 1-کار برروی خانواده برای ارتباط با درمان جو. 2-ترغيب خانواده برای مراجعه به روان شناس. 3-مشاوره و روان درمانی فرد مددجو(معتاد) برای افزايش انگيزه ترک. در حال حاضر برای مددجويان(معتادان) سه برنامه ی جداگانه در نظر گرفته شده که عبارتند از: 1-روان درمانی: در اين برنامه به فرآيندهای آسيب شناختی فردی و خانوادگی پرداخته است و از نظر روحی و روانی مشکلات و علل و انگيزه های فرد، مورد بررسی قرار گرفت و بعد از شناسايی برای حل اين معضلات برنامه ريزی می شود. 2-گروه درمانی: در اين برنامه به فرآيندهای آسيب شناختی که در گروه مطرح می شود حل و فصل می شود معمولاً اعتياد ناشی از گروه است و فرد در گروه معتاد می شود پس چه بهتر که درمان آن هم در گروه باشد. هر فردی که وارد گروه می شود مشکلات و مسائلی دارد که معمولاً ناشی از خانواده يا اجتماع يا خودش و يا از عوارض اعتياد است به هر حال در اين برنامه سعی شده با تشکيل روابط گروهی شرايطی فراهم آيد تا فرد بتواند از تجربيات معتادانی که موفق به ترک شده اند و يا توانسته اند مدت زيادی در ترک باشند استفاده کنند. 3-گروههای آموزش خانواده: دراين برنامه همه ی آموزشهای لازم به خانواده ها برای جلوگيری از برگشت فرد به اعتياد داده می شود تا بتواند شيوه های درست را برای ايجاد ارتباط صحيح و عميق طرح با مددجو(معتاد) در پيش گيرد. مهم اينست که اعتماد به نفس وارد در فرد شکسته نشود ولی اگر شکسته شده های آن را خرد تر کنيم بلکه سعی کنيم درجه ی اعتماد به نفس و تبانی را در او تقويت کرده و بالا ببريم و آن تصوير شکسته را ترميم کنيم نه اينکه بر او برچسب بزنيم که تو نمی توانی در زمان هوس لغزش تا حدوی طبيعی است. نکته ی مهم اينست که ما در آن لحظات حساس و حاد نقش حمايتی و قاطع خود را بعنوان همراه فراموش نکنيم.... علل بازگشت مجدد به اعتياد: بارها و بارها ترک کردن و سپس اعتياد مجدد، اين سرنوشتی است که بيشتر معتادان به مواد مخدر دارند در بررسی هايی که انجام شده است اکثراً برای چندمين بار بوده که ترک اعتياد می کردند. شايد دفعات ترک اعتيادشان آنقدر زياد بوده که به طور مشخص بياد نمی آورند. از علل عمده ای که معتادان در بازگشت به اعتياد، دوباره يا چند بار خود برشمرده اند عبارتند از: دوستان معتاد، نقص معالجه، محيط اجتماعی آلوده، بيماری و يا وابستگی جسمی و روحی،در دسترس بودن مواد مخدر، برخورد بد جامعه و خانواده با معتاد و با بيکاری و به طور کلی باقی ماندن عوامل قبلی که علل اعتياد اوليه ی آنان بوده است و در اين ميان تماس دوباره با دوستان معتاد عامل عمده ی بازگشت به ايجاد مجدد به شمار می رود. گردآوري: محمد رضا گزمه- محسن آريايی-علی وطنی

متن کامل مقاله

تعداد بازدید از این صفحه: 781